Η ιστορία της ΕΘΟΑΜ

Κάθε θίασος ξεκινά από μια παρέα που λέει «ας το κάνουμε». Στην αρχή αυτής της ιστορίας δεν υπάρχει σκηνή, δεν υπάρχουν χρήματα, δεν υπάρχει καν σίγουρο όνομα για όσους έβαλαν την πρώτη πέτρα. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι μιας μικρής πόλης στην άκρη της Μάνης, που αποφάσισαν ότι θέλουν να παίξουν θέατρο, και ένα καλοκαίρι που θα τους έδειχνε αν μπορούσαν.

Όλα ξεκίνησαν στο Γύθειο, το φθινόπωρο του 2016^[1]. Δεν υπήρχε καταστατικό ούτε έδρα, μόνο μια προφορική συμφωνία με τον Δήμο Ανατολικής Μάνης και μια παρέα ανθρώπων που ήθελαν να παίξουν θέατρο^[1]. Η Σταυρούλα Τζανή λέει ότι είναι εκεί «από το 2016, αν δεν κάνω λάθος»^[2]. Ο Γιάννης Κουλουριανάκος λέει πιο απλά ότι είναι εκεί «από το πρώτο που ξεκίνησε»^[2]. Ποιοι ακριβώς ήταν οι ιδρυτές δεν το έχει καταγράψει καμία γραπτή πηγή.

Η ΕΘΟΑΜ ξεκίνησε σαν μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα του Δήμου Ανατολικής Μάνης… Εξελίχθηκε σε μια οικογένεια.

— Θοδωρής Κοιλάκος, ηχητική μαρτυρία^[2]

Για τους περισσότερους, το πρώτο έργο ήταν και η πρώτη φορά στη σκηνή. Την ομάδα την οδηγούσε η σκηνοθέτρια Αγγελική Κατσιβαρδέλου^[3]. «Ήταν το πρώτο έργο για όλους μας και στηριζόμασταν πάρα πολύ στη γνώμη της», θυμάται η Ανθή Πιπιλιού^[2]. Τα σκηνικά τα έφτιαχναν οι ίδιοι, τη νύχτα, από τα μεσάνυχτα ως τις 4 το πρωί^[2].

Η πρεμιέρα των «Κυριών της Αυλής» δόθηκε στις 26 Ιουλίου 2017, στο Νησάκι του Γυθείου: η πρώτη φορά που η αυλή τους άνοιξε την πόρτα της σε κοινό^[1]. Δύο μήνες αργότερα ήρθε η μεγάλη δοκιμασία: το Αρχαίο Θέατρο Γυθείου, στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς^[3]. Ένα μέλος θυμάται 800 καρέκλες στημένες και «νομίζει» πάνω από 1.300 θεατές. Ο αριθμός δεν έχει διασταυρωθεί^[2]. Μετά το καλοκαίρι, ο Παναγιώτης Γερακάρης έφυγε από το Γύθειο^[2]. Η ομάδα είχε κάνει όμως το πρώτο της βήμα.

Τι έμαθαν εκείνο το πρώτο καλοκαίρι; Ότι το θέατρο σε μια μικρή πόλη δεν το κάνουν οι πόροι αλλά οι άνθρωποι που μένουν ξύπνιοι ως τις τέσσερις. Κι ότι, όπως θα έλεγε αργότερα ο Θοδωρής Κοιλάκος, μια ερασιτεχνική ομάδα μπορεί να γίνει οικογένεια.

Η πρώτη επιτυχία είναι επικίνδυνη: σε κάνει να πιστεύεις ότι μπορείς τα πάντα. Η ΕΘΟΑΜ το πίστεψε, και, για μια φορά, είχε δίκιο.

Ο χειμώνας του 2017 έφερε την πιο φιλόδοξη δουλειά της ομάδας ως τότε: τη «Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία» του Ντίκενς, τον «Σκρουτζ», όπως τον λένε ακόμα μεταξύ τους. Στη σκηνή ανέβηκαν 25 άνθρωποι, ανάμεσά τους 7 παιδιά. Το έργο στήθηκε σε περίπου 40 μέρες, με πρόβες από τις 9 το βράδυ ως τις 2 και μισή τα ξημερώματα^[2][1]. Τα πάντα, από τα φώτα και τον ήχο ως τα σκηνικά, τα έφτιαξε η ίδια η ομάδα^[2]. Μέσα σε αυτή την παραγωγή ξεκίνησε και η δουλειά της ομάδας στα κοστούμια^[2].

Η αίθουσα ήταν το Πνευματικό Κέντρο Γυθείου, πριν γίνει θέατρο, με κρύο και ποντίκια. Η αβεβαιότητα κράτησε ως την τελευταία στιγμή, «αλλά στο τέλος μαγικά γίνονταν όλα», λέει η Βικτώρια Δεμέστιχα^[1][2]. Στις 21 Δεκεμβρίου η ομάδα ζήτησε από το κοινό να φέρει, μαζί με τις τσάντες του, και «τσάντες αγάπης και προσφοράς» για τις οικογένειες του τόπου που τις είχαν ανάγκη^[3].

Η πρεμιέρα δόθηκε το Σάββατο 23 Δεκεμβρίου, σε μια αίθουσα «κατάμεστη από κόσμο». Ακολούθησαν δύο ακόμη παραστάσεις, στις 26 και στις 27 Δεκεμβρίου^[3][1]. Ο Θοδωρής Κοιλάκος έπαιξε τον ΣΚΡΟΥΤΖ^[1]. Η Λία Μαμάκου, ως ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ, τον σήκωνε στον αέρα και «πέταγε» πάνω από τη σκηνή:

Η πρώτη ήταν ότι πέταγα. Εντυπωσιακό και για μένα και για τον κόσμο.

— Λία Μαμάκου, ηχητική μαρτυρία^[2]

Μετά την πρώτη παράσταση ανέβηκαν όλοι στη σκηνή και χόρευαν^[2]. Ο δήμαρχος, που ήταν στην αίθουσα, χαρακτήρισε «τις ερμηνείες όλων πραγματικά υπέροχες»^[3]. Όσοι δεν πρόλαβαν να τη δουν ζητούσαν βίντεο. Η Λία τούς υποσχέθηκε ότι «θα ανέβει YouTube», και στις 2 Ιανουαρίου 2018 η υπόσχεση τηρήθηκε^[3].

Το 2018 η Κατσιβαρδέλου σκηνοθέτησε την τρίτη παραγωγή, το «Μη με λες αφεντικό!»^[3][1]. Το καλοκαίρι παίχτηκε μόνο στο Γύθειο, όπως δείχνει το βίντεο ενός θεατή από την 1η Αυγούστου^[3][1]. Τον Σεπτέμβριο ξαναπαίχτηκε στις Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς^[3]. Με αυτό έκλεισε ο πρώτος κύκλος της ομάδας.

Σε λιγότερο από δύο χρόνια και τρεις παραγωγές, η ομάδα είχε βρει τη φωνή της: μεγάλες διανομές, χειροποίητα σκηνικά, ένα κοινό που ερχόταν με τα παιδιά του. Δεν ήξερε ακόμη ότι ο πρώτος της κύκλος είχε κλείσει, ούτε πόσο δύσκολα θα ξεκινούσε ο δεύτερος.

Δεν είναι όλες οι χρονιές για να θυμάσαι τα χειροκροτήματα. Κάποιες τις θυμάσαι επειδή, στο τέλος, ήσουν ακόμα εκεί.

Η τέταρτη παραγωγή, «Η Ωραία του Κουρέα», ήταν η πρώτη πραγματική δοκιμασία της ομάδας.

Ένα καράβι δεν βουλιάζει από ένα μόνο κύμα. Τα νερά άρχισαν να μπαίνουν σιγά σιγά, από μικρές ρωγμές που κανείς δεν πρόσεξε εγκαίρως. Οι ηθοποιοί ήταν άνθρωποι της κοινότητας, με δουλειές, οικογένειες και έγνοιες, και δεν είχαν ακόμη μάθει να βάζουν τις πρόβες και τις προθεσμίες πρώτες στη ζωή τους. Το πλήρωμα ήταν ζωηρό και ατίθασο, και η πειθαρχία έλειπε^[1].

Ένα τέτοιο πλήρωμα θέλει γερό χέρι στο τιμόνι, κι αυτό ακριβώς έλειψε. Η σκηνοθετική καθοδήγηση δεν βρήκε τον τρόπο να κρατήσει την πορεία. Μπροστά στην ατίθαση φύση της ομάδας, η αποφασιστικότητα λύγισε και τα συναισθήματα πήραν το πάνω χέρι. Οι δυσκολίες έγιναν προσωπικές, και από εκείνο το σημείο δεν υπήρχε γυρισμός. Ήρθαν ξεσπάσματα, το πλήρωμα απομακρύνθηκε, και στη μέση της προετοιμασίας το τιμόνι έμεινε άδειο: η ομάδα άλλαξε σκηνοθετική κατεύθυνση^[1].

Σε αυτό το ναυάγιο δεν υπάρχει ένας ένοχος. Ένα πλήρωμα που δεν σέβεται το ρολόι κουράζει και τον πιο υπομονετικό καπετάνιο, κι ένας καπετάνιος που χάνει την ψυχραιμία του χάνει και το πλήρωμα. Το έφταιγαν και οι δύο πλευρές, και αυτό ακριβώς κάνει την ιστορία τραγική και όχι απλώς λυπητερή: κανείς δεν ήθελε να βυθιστεί το καράβι, κι όμως όλοι έβαλαν το χέρι τους. Το καράβι όμως δεν βυθίστηκε.

Όταν το τιμόνι έμεινε άδειο, κάποιος έπρεπε να το πιάσει. Η Λία Μαμάκου δεν το ήθελε. Δεν είχε ζητήσει να γίνει καπετάνισσα και δεν ονειρευόταν τη γέφυρα. Νοιαζόταν όμως τόσο πολύ για τους συντρόφους της που δεν μπορούσε να τους αφήσει να χαθούν μέσα στη φουρτούνα. Έτσι εμφανίστηκε, έβαλε τα χέρια της στο τιμόνι και κράτησε το καράβι στην επιφάνεια^[1]. Δεν ήρθε ως νέα καπετάνισσα, αλλά ως αναπληρώτρια: ανέλαβε προσωρινά, για να φτάσει το πλήρωμα ως το λιμάνι^[1]. Τη σκηνοθεσία και τη διασκευή τις ανέλαβε, την τελευταία στιγμή, η ίδια^[1][3]. Βοηθοί της ήταν ο Γιάννης Κουλουριανάκος και ο Θοδωρής Κοιλάκος^[2]. Άλλαξε και η διανομή: η Βιργινία Παπαδάκη μπήκε στη θέση της Λίνας Γεωργακάκου και ο Λεωνίδας Πουλικάκος στη θέση του Παναγιώτη Γερακάρη^[3][1].

Οι πρόβες ήταν ένας Γολγοθάς… αυτή η παράσταση βγήκε και δεν το πίστευε κανείς.

— Λία Μαμάκου, ηχητική μαρτυρία^[2]

Η παράσταση βγήκε. Τον Αύγουστο παίχτηκε στο Νησάκι, μπροστά στη θάλασσα^[3], και ολοκληρώθηκε κανονικά τον Σεπτέμβριο του 2019^[1][3]. Για τη Σταυρούλα Τζανή έμεινε «το αγαπημένο μου έργο, παρόλο που έχει τα περισσότερα λάθη»^[2].

Στο ευχαριστήριό της η Λία κατέγραψε τι είχε κοστίσει εκείνη η χρονιά: μέλη που έλειπαν για επιμόρφωση, άλλα που ήταν ταυτόχρονα υποψήφια στις εκλογές, μια Γεωργία που έπαιξε την τελευταία βραδιά με σπασμένο πόδι, μια Τίνα που έπαιζε έγκυος^[3][1]. Το μάθημα της «Ωραίας» είναι απλό και δύσκολο μαζί: μια ομάδα δεν κρίνεται από τις καλές της χρονιές, αλλά από το αν μένει ενωμένη στις κακές. Κι από το ναυάγιο εκείνης της χρονιάς η ομάδα κράτησε ένα δεύτερο μάθημα, πιο πρακτικό: η πειθαρχία δεν είναι δουλειά μόνο του καπετάνιου. Ένα ερασιτεχνικό πλήρωμα που θέλει να φτάσει στο λιμάνι πρέπει να τιμά τις πρόβες και τις προθεσμίες σαν να ήταν επαγγελματίες, κι όποιος κρατά το τιμόνι πρέπει να μένει ήρεμος όταν η θάλασσα αγριεύει, να μην παίρνει τίποτα προσωπικά και να θυμάται ότι το πλήρωμα είναι ο λόγος που υπάρχει το ταξίδι. Και υπάρχει κι ένα τρίτο μάθημα, ίσως το πιο όμορφο: όταν ο καπετάνιος λείπει, το καράβι το σώζει όποιος αγαπά αρκετά το πλήρωμα ώστε να πιάσει το τιμόνι χωρίς να το θέλει. Η Λία δεν κράτησε το τιμόνι από φιλοδοξία αλλά από αγάπη, και αυτή η αγάπη κράτησε την ομάδα ενωμένη ώσπου να βρεθεί ο επόμενος καπετάνιος^[1].

Το κλείσιμο του 2019

Το φθινόπωρο η «Ωραία του Κουρέα» αποχαιρέτησε το κοινό εκεί που είχε παίξει τον Αύγουστο, στο Αρχαίο Θέατρο, στις 27 Σεπτεμβρίου. Ήταν μια χρονιά που άφησε σημάδια στην ομάδα.^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Μετά από μια χρονιά που κόντεψε να τους διαλύσει, η ομάδα χρειαζόταν κάτι περισσότερο από ένα καινούριο έργο. Χρειαζόταν μια καινούρια αρχή, και, όπως αποδείχτηκε, ένα καινούριο σπίτι.

Το καράβι είχε φτάσει στο λιμάνι, αλλά χωρίς καπετάνιο. Η Λία είχε κρατήσει το τιμόνι όσο χρειαζόταν, όπως είχε υποσχεθεί, ως αναπληρώτρια και όχι ως νέα καπετάνισσα. Το πλήρωμα ήταν ακόμη εκεί, κουρασμένο αλλά ενωμένο, και κοίταζε τον ορίζοντα χωρίς να ξέρει ποιος θα το οδηγούσε στο επόμενο ταξίδι.

Αυτό που ακολούθησε ήταν, με τα λόγια του ίδιου του Δεμοιράκου, ένα απίστευτο χτύπημα τύχης για την ΕΘΟΑΜ^[1]. Από την άλλη άκρη του ωκεανού, ο Δημήτρης Δεμοιράκος επέστρεφε από τη Νέα Υόρκη μαζί με τη σύζυγό του, την Έλλη Φατέκα^[1]. Κανείς δεν το είχε σχεδιάσει. Ανάμεσα στο λιμάνι και στον ταξιδιώτη όμως στεκόταν μια γέφυρα: η Σταυρούλα Τζανή, συμμαθήτριά του και μέλος του πληρώματος^[2][1].

Η Σταυρούλα του μετέφερε το μήνυμα της ομάδας: το καράβι έψαχνε καπετάνιο. Θα μπορούσε να τους συναντήσει, για να δουν αν μπορούσαν να συνεχίσουν μαζί το ταξίδι^[1]; Τίποτα δεν ήταν δεδομένο. Ήταν μια συνάντηση ανάμεσα σε ένα πλήρωμα κι έναν καπετάνιο που δεν είχαν ταξιδέψει ποτέ μαζί, και από αυτήν θα κρινόταν αν το καράβι θα ξανάβγαινε στη θάλασσα. Η συνάντηση αποδείχτηκε ευτυχής σύμπτωση, μια ανακάλυψη από τις δύο πλευρές^[1]. Ο ταξιδιώτης βρήκε ένα πλήρωμα γεμάτο ταλέντο, που ακόμη δεν ήξερε πόσο ταλαντούχο ήταν. Και το πλήρωμα είδε σε εκείνον κάποιον που μπορούσε να πλεύσει με κάθε καιρό, να το βοηθήσει να φτάσει σε όποιο λιμάνι ονειρευόταν, κι ύστερα να το πάει ακόμη πιο μακριά^[1].

«Καινούρια χρονιά, καινούργιο έργο, καινούριος σκηνοθέτης!» Έτσι ανακοίνωσε η ομάδα στις 22 Οκτωβρίου 2019 τη νέα της αρχή^[3]. Ο νέος καπετάνιος ήταν ο Δημήτρης Δεμοιράκος, και η πρόσκληση είχε περάσει, όπως κάθε καλό μήνυμα, από τα χέρια της Σταυρούλας Τζανή^[2]. Η φήμη του είχε φτάσει πριν από εκείνον. Ο Λεωνίδας Καλαποθάκος λέει ότι δέχτηκε να παίξει «γιατί μου είπαν θα έρθει ένας Αμε[ρικανός] σκηνοθέτης»^[2]. Η ομάδα τον αποκάλεσε αργότερα «ελληνοαμερικανό σκηνοθέτη της καρδιάς μας»^[3]. Για τον Θοδωρή Κοιλάκο ήταν «ο πρώτος επαγγελματίας σκηνοθέτης στην ΕΘΟΑΜ»^[2].

Το έργο, το «Αλίμονο στους Νέους», το πρότεινε η Λία Μαμάκου, και οι πρόβες ξεκίνησαν στα τέλη Οκτωβρίου^[2]. Για να ανέβει όμως, η ομάδα έπρεπε πρώτα να φτιάξει μια σκηνή.

Ιανουάριος 2020: η ΕΘΟΑΜ φτιάχνει τη σκηνή της

Ως τότε το Πνευματικό Κέντρο Γυθείου ήταν απλώς μια αίθουσα. Τον Ιανουάριο του 2020, λίγες εβδομάδες πριν από την πρεμιέρα, η ομάδα το μετέτρεψε η ίδια σε θέατρο, με επικεφαλής τον Δεμοιράκο. Έφτιαξε σκηνή και παρασκήνια και κρέμασε φώτα^[1]. Τα μέλη θυμούνται τη δουλειά με λεπτομέρειες. Μετακίνησαν τον τοίχο, ντύσανε τον χώρο και έφεραν τη σκηνή πιο μπροστά^[2]. Τον μηχανισμό της κουρτίνας τον πλήρωσαν με χρήματα που μάζεψαν μεταξύ τους^[2]. «Μεταμορφώθηκε το πνευματικό… έγινε και αυτό πιο επαγγελματικό», λέει η Βικτώρια Δεμέστιχα^[2].

Αυτή η δουλειά της ομάδας δεν είναι η ανακαίνιση του Δήμου. Η σύμβαση για την ανακαίνιση υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2022^[3], και ο χώρος αναφέρεται ως «ανακαινισμένος» το 2024^[3].

Φωτογραφίες της κατασκευής

Η ομάδα τράβηξε πολλές φωτογραφίες από τις εργασίες του Ιανουαρίου 2020. Θα εμφανιστούν εδώ όταν προστεθούν στο αρχείο.

Ως και τη μέρα της πρεμιέρας ηχογραφούσαν τον διάλογο του πρωταγωνιστή με τον Διάβολο^[2]. Το «5ο έργο της ΕΘΟΑΜ» παίχτηκε τον Φεβρουάριο του 2020^[3].

Οι πρόβες δεν είχαν καμία σχέση με τα προηγούμενα 4 χρόνια.

— Λία Μαμάκου, ηχητική μαρτυρία^[2]

Λίγο μετά τις παραστάσεις, τα μέλη κάθισαν μπροστά σε ένα μικρόφωνο και μίλησαν για όλα όσα είχαν ζήσει. Από αυτές τις συνεντεύξεις προέρχονται οι περισσότερες φωνές αυτής της ιστορίας^[1].

Όταν το πάρεις στα σοβαρά και επιδιώξεις να το κάνεις, το ίδιο πράγμα μοιάζει: τι ερασιτέχνης, τι επαγγελματίας.

— Δημήτρης Δεμοιράκος, ηχητική μαρτυρία^[2]

Το «Αλίμονο» άφησε δύο κληρονομιές. Μια σκηνή φτιαγμένη με τα χέρια τους, που θα γινόταν το σπίτι τους, και μια ιδέα που ο νέος σκηνοθέτης έφερε μαζί του: ότι αν το πάρεις στα σοβαρά, η απόσταση ανάμεσα στον ερασιτέχνη και τον επαγγελματία μικραίνει. Άφησε όμως κι ένα μάθημα για την τύχη. Ο καπετάνιος που χρειαζόταν η ομάδα δεν βρέθηκε με αγγελία ούτε με σχέδιο. Βρέθηκε επειδή ένας άνθρωπος από το πλήρωμα κράτησε ανοιχτή μια παλιά φιλία, κι επειδή και οι δύο πλευρές δέχτηκαν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι χωρίς να ξέρουν τι θα βγει^[1]. Η τύχη χτυπά συχνά, αλλά μπαίνει μόνο από πόρτες που είναι ήδη ανοιχτές. Κι όταν μπει, σπάνια φέρνει δώρο μόνο στη μία πλευρά: σε εκείνο το τραπέζι ο καθένας βρήκε στον άλλον κάτι που δεν ήξερε ότι του έλειπε. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο σύντομα θα έσβηναν τα φώτα.

Η πρώτη συνάντηση

Τη Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 2019 η ομάδα συναντήθηκε με τον Δημήτρη Δεμοιράκο. «Καινούρια χρονιά, καινούριο έργο, καινούριος σκηνοθέτης», έγραψε μία από τις παλιές της. Δέκα μέρες μετά άρχισαν οι οντισιόν· στις αρχές Δεκεμβρίου η μακέτα του σκηνικού στεκόταν πάνω σε ένα τραπέζι — «Γίναμε θέατρο».^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Δύο μέρες στη Φιλαρμονική

Για δύο μέρες οι πρόβες μετακόμισαν στη Φιλαρμονική· στο Πνευματικό τα μέλη καθάριζαν, έβαφαν, έστηναν φώτα. Τα ηλεκτρολογικά και τα καθίσματα ήρθαν ως δωρεές.^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Οι θεατρικές ομάδες ζουν από τη συνάντηση: ανθρώπους σε μια αίθουσα, ανάσες στο σκοτάδι, ένα χειροκρότημα. Την άνοιξη του 2020 η συνάντηση απαγορεύτηκε, και η ΕΘΟΑΜ, που μόλις είχε φτιάξει τη δική της σκηνή, έμεινε να την κοιτάζει άδεια.

Ο Φεβρουάριος του 2020 είχε μοιάσει με αρχή. Από τις 21 ως τις 24 του μήνα το «Αλίμονο στους Νέους» γέμισε τέσσερις βραδιές στο Πνευματικό Κέντρο, πάνω στη σκηνή που η ομάδα είχε στήσει με τα χέρια της λίγες εβδομάδες νωρίτερα^[3][1]. Κανείς από όσους υποκλίθηκαν εκείνο το βράδυ της Κυριακής δεν μπορούσε να ξέρει ότι θα περνούσαν τρία χρόνια ως την επόμενη υπόκλιση.

Λίγες εβδομάδες αργότερα όλα σταμάτησαν. Οι πόρτες έκλεισαν, οι πρόβες έγιναν ανάμνηση, και η ομάδα έψαξε άλλους τρόπους να μείνει κοντά στον τόπο της. Στην καραντίνα τα μέλη οργάνωσαν συλλογή τροφίμων για οικογένειες που τα είχαν ανάγκη, με τη Λία Μαμάκου και τον Χαρίλη Τζανετάκο υπεύθυνους επικοινωνίας^[3]. Ήταν η ίδια ομάδα που δύο Χριστούγεννα πριν ζητούσε από το κοινό του «Σκρουτζ» «τσάντες αγάπης»· η σκηνή είχε σβήσει, η διάθεση όχι.

Αφού το κοινό δεν μπορούσε να έρθει στο θέατρο, το θέατρο πήγε στο κοινό. Οι παραστάσεις της ομάδας ανέβηκαν στο YouTube με τον τίτλο «Θέατρο από το σπίτι!»^[3], και στις 22 Απριλίου το «5ο έργο της ΕΘΟΑΜ», το «Αλίμονο» που είχε παιχτεί μόλις δύο μήνες πριν, βρήκε τους θεατές του στα σαλόνια τους^[3].

Οκτώβριος 2020: το πρώτο διάβασμα

Το φθινόπωρο, σε ένα διάλειμμα της πανδημίας, τέσσερις άνθρωποι κάθισαν γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι στο Πνευματικό Κέντρο, με τα κείμενα ανοιχτά μπροστά τους. Το έργο ήταν η «Αμφιβολία» του John Patrick Shanley, και η φωτογραφία εκείνης της βραδιάς έχει ημερομηνία 20 Οκτωβρίου 2020^[4]. Πίσω τους φαίνονται οι πράσινες καρέκλες της αίθουσας, άδειες. Λίγο αργότερα ο COVID-19 σταμάτησε και αυτές τις πρόβες^[1].

Η φωτογραφία ξαναβγήκε στο φως σχεδόν έξι χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 2026, στη συνομιλία της ομάδας για την «Αμφιβολία», με τη λεζάντα «Πρώτο διάβασμα». «Πόσα χρόνια πριν ρε;» ρώτησε ένα μέλος, κι όταν πήρε την απάντηση, «20/10/20», ξέσπασε σε γέλια: «Γεράσατε βρε»^[4].

Νοέμβριος 2021: η «Θηλιά»

Ένα χρόνο αργότερα η ομάδα δοκίμασε ξανά. Στις 30 Νοεμβρίου 2021 έγραψε στο Facebook: «Καλή μας αρχή! Με πολύ αγάπη και δουλειά ετοιμάζουμε τη θεατρική παράσταση του Φεβρουαρίου!» Το έργο ήταν η «Θηλιά», το «Rope» του Patrick Hamilton^[3][1]. Η ανάρτηση μάζεψε 149 αντιδράσεις, και μια θεάτρια έγραψε αυτό που σκέφτονταν πολλοί: «Καλή αρχή, μας λείψατε!»^[3]. Ο Φεβρουάριος όμως δεν ήρθε ποτέ για τη «Θηλιά». Η πανδημία σταμάτησε και αυτή την προσπάθεια^[1].

Ακολούθησε η μεγαλύτερη σιωπή στην ιστορία της ομάδας. Όλο το 2022 πέρασε χωρίς παράσταση. Μόνο το καλοκαίρι του 2023, τρία χρόνια και κάτι μετά το «Αλίμονο», η ΕΘΟΑΜ ξαναβγήκε στο κοινό, και μάλιστα διπλή, με τον «Μπακαλόγατο» και τη «Της Κακομοίρας»^[3][1].

Κανένα από τα δύο έργα που σταμάτησαν δεν χάθηκε. Η «Θηλιά» περίμενε ως το 2024, για να ανέβει με νέο όνομα, «Το Σχοινί». Η «Αμφιβολία» θα δοκιμαζόταν άλλη μία φορά και θα αποτύγχανε ξανά, πριν φτάσει, το 2026, στη σκηνή και από εκεί στο βάθρο της Μονεμβασίας, με τα πρώτα βραβεία της ομάδας^[1][3]. Οι τέσσερις άνθρωποι γύρω από το τραπέζι του 2020 δεν μπορούσαν να το ξέρουν, αλλά διάβαζαν το έργο που θα γινόταν η μεγαλύτερη στιγμή τους.

Τα χρόνια της πανδημίας μοιάζουν με κενό στο χρονολόγιο, αλλά δεν ήταν. Η ομάδα έμεινε κοντά στον τόπο της, φύλαξε τις παραστάσεις της για όποιον ήθελε να τις δει, και έσπειρε δύο έργα που θα φύτρωναν αργότερα. Έμαθε κάτι που δεν διδάσκεται στις πρόβες: ότι μια παράσταση που σταματά δεν είναι παράσταση που χάθηκε. Το θέατρο μπορεί να περιμένει, αρκεί να μην το ξεχάσεις.

Πρόλαβε τις απαγορεύσεις

Η πρεμιέρα στις 21 Φεβρουαρίου 2020 πρόλαβε τις απαγορεύσεις κυριολεκτικά για λίγες μέρες. Τα δύο έργα του Ιουλίου δεν ανέβηκαν ποτέ· το «Αλίμονο» έγινε βίντεο, και τον Αύγουστο ο Δήμος το πρόβαλε σε υπαίθριες βραδιές. Τον Σεπτέμβριο μέλη της ομάδας στάθηκαν βουβοί κομπάρσοι σε γυρίσματα ντοκιμαντέρ στην πλατεία της Αρεόπολης.^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Έργα που περίμεναν

Δύο έργα περίμεναν τη σειρά τους σε αυτά τα χρόνια. Η «Αμφιβολία» διαβάστηκε για πρώτη φορά στις 20 Οκτωβρίου 2020 και ξαναπιάστηκε τον χειμώνα του 2022, ώσπου στις 10 Απριλίου η προσπάθεια σταμάτησε. Η «Θηλιά» έκανε την πρώτη της πρόβα στις 29 Νοεμβρίου 2021· δεκαεπτά μέρες αργότερα η πανδημία την έβαλε κι αυτήν στο συρτάρι.^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Μετά από τρία χρόνια σιωπής, μια ομάδα μπορεί να επιστρέψει διστακτικά, ψηλαφώντας. Ή μπορεί να επιστρέψει διπλή.

Το καλοκαίρι του 2023 η ομάδα επέστρεψε, και μάλιστα διπλή. Ανακοίνωσε «ΔΥΟ ξεκαρδιστικές διασκευές»^[3]: τον «Μπακαλόγατο» με την Ομάδα Α και τη «Της Κακομοίρας» με την Ομάδα Β. Ήταν το ίδιο έργο, με αντεστραμμένα τα φύλα των ρόλων στη δεύτερη εκδοχή^[3][1]. Μόνο ένας ρόλος έμεινε ίδιος: τον ΖΗΚΟ τον έπαιξε ο Θοδωρής Κοιλάκος και στις δύο ομάδες^[1]. Κάθε ομάδα έδωσε τέσσερις παραστάσεις^[1]. Η ομάδα μετρά τις δύο εκδοχές ως μία παραγωγή, την έκτη^[3][1].

Η διπλή επιστροφή είχε κάτι πεισματάρικο: σαν η ομάδα να ήθελε να αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο χωρώντας όσο περισσότερους ανθρώπους μπορούσε στη σκηνή. Και με έναν ΖΗΚΟ που δεν άλλαζε, έδειξε ότι μπορεί να πολλαπλασιάζεται χωρίς να χάνει τον πυρήνα της.

Η βροχή του Ιουνίου

Στις 27 Ιουνίου μια ξαφνική βροχή μούσκεψε υφάσματα και φώτα στο Αρχαίο Θέατρο.^[1]

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία

Ένα έργο που δεν ανεβαίνει δεν πεθαίνει· περιμένει. Το 2024 η ομάδα έμαθε να ξεχωρίζει ποια έργα πρέπει να περιμένουν και ποια είναι έτοιμα να βγουν, και βρήκε επιτέλους μια αίθουσα αντάξια των ονείρων της.

Στις αρχές του 2024 η «Αμφιβολία» δοκιμάστηκε ξανά. Τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο το ίδιο τετραμελές καστ έκανε πρόβες στο Παρθεναγωγείο και στο ΚΠΑΜ. Στις 7 Μαρτίου φάνηκε ότι μια πρεμιέρα στα μέσα Απριλίου δεν ήταν ρεαλιστική, και στις 10 Απριλίου η προσπάθεια σταμάτησε^[4]. «Το έχουμε ματιάσει το έργο», έγραψε η Σταυρούλα Τζανή^[4].

Το ίδιο καλοκαίρι ανέβηκε επιτέλους η «Θηλιά», με τον τίτλο «Το Σχοινί»^[1]. Παίχτηκε σε ένα Πνευματικό Κέντρο που μόλις είχε ανακαινιστεί και είχε πια κλιματισμό^[3][1]. Από τότε η αίθουσα είναι το σπίτι της ομάδας.

Οι τελευταίες βραδιές, στα τέλη Αυγούστου, ήταν γεμάτες περιπέτειες. Οι αφίσες του Δήμου έφτασαν μόλις στις 27 Αυγούστου. Η Γεωργία Παραή Κολοκούρη τις μοίρασε στα καταστήματα του Γυθείου και το έκανε «κυνήγι κρυμμένου θησαυρού» με σέλφι^[4]. Την ίδια μέρα, που είχε οριστεί για βιντεοσκόπηση, καιγόταν ο Ταΰγετος. Ο Γιάννης Κληροδέτης ήταν με την ομάδα διάσωσης, και όλοι περίμεναν τα νέα του. Όταν έγραψε ότι η φωτιά είχε αντιμετωπιστεί, η απάντηση ήρθε αμέσως: «Άρα πάμε για βιντεοσκόπηση!»^[4].

Η 28η Αυγούστου ήταν «ο επίλογος του καλοκαιριού μας»^[4]. Στα παρασκήνια το φαγητό της σκηνής ήταν μόνιμο αστείο: κριτσίνια που γράφτηκαν κατά λάθος «κορδόνια», πιάτα «μόνο με κάτι κόκκαλα». Ο Χρήστος Κοντάκος, που περνούσε όλη την παράσταση νεκρός μέσα σε ένα μπαούλο ως ΝΤΕΙΒΙΝΤ, παρακαλούσε να δυναμώσουν το «ερκοντίσιον»: «Θα πεθάνω εδώ»^[4]. Την επόμενη μέρα η μισή Λακωνία έμεινε χωρίς ρεύμα λίγες ώρες πριν από την παράσταση, ώσπου ήρθε η «επανασύνδεση»^[4]. Οι ρόλοι έγιναν παρατσούκλια: η Βούλα Αϊβαλιώτου έμεινε «κυρία ΑΤΓΟΥΟΤΕΡ» και η Γεωργία Παραή «κυρία ΜΑΙΡΗ» για μήνες^[4].

Η αίθουσα όπου είχαν κρυώσει στον «Σκρουτζ», που είχαν μεταμορφώσει μόνοι τους το 2020, ήταν πια ένα πραγματικό θέατρο. Κι ένα καλοκαίρι με φωτιές, διακοπές ρεύματος και παρατσούκλια θύμισε ότι η ομάδα είναι φτιαγμένη από ανθρώπους με ζωές και ευθύνες πέρα από τη σκηνή, που γυρίζουν σε αυτήν όποτε μπορούν.

Όταν μια παρέα μεγαλώνει, κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να γίνει. Το 2025 η ΕΘΟΑΜ δεν έπαψε να είναι παρέα· απέκτησε όμως ραχοκοκαλιά.

Λίγες μέρες μετά το «Σχοινί» ανακοινώθηκε κάστινγκ για την Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου 2024^[4]. Τον «Θεό της σφαγής» σκηνοθέτησε ο Θοδωρής Κοιλάκος, με τον Δημήτρη Δεμοιράκο στην οργάνωση παραγωγής· η πρώτη συνάντηση ήταν προβολή της ταινίας «Carnage»^[4]. Οι τέσσερις ηθοποιοί — Γιάννης Κουλουριανάκος, Γεωργία Παραή Κολοκούρη, Μαριάντα Ζάβαλη και Βασίλης Μαρκεζίνης — ανακοινώθηκαν με στόχο τον Δεκέμβριο^[4]· οι παραστάσεις δόθηκαν τελικά 3–5 Ιανουαρίου 2025^[3]. «Ήταν μια υπέροχη παράσταση με πολλή δουλειά και φάνηκε», έγραψε η Βούλα Αϊβαλιώτου^[4].

Τον Νοέμβριο του 2024 μια ταξιδιωτική εκπομπή του Skai βιντεοσκόπησε την ομάδα — με τον Θοδωρή Κοιλάκο να παραπονιέται ότι, μόλις ήρθε η ευκαιρία να αναδείξει το ταλέντο του, «κάνω τον σκηνοθέτη»^[4] — και τον Φεβρουάριο του 2025 η Κινηματογραφική Λέσχη αφιέρωσε ταινία στην ομάδα^[4]. Την άνοιξη μέλη έγιναν κομπάρσοι σε μια μικρή αγγλική ταινία που γυριζόταν στο Γύθειο, «με το εξαιρετικό ποσό των 25€»^[4].

Για το καλοκαίρι ο Δεμοιράκος ανακοίνωσε κάστινγκ για «9 βασικούς ρόλους και 6 βοηθητικούς (με λόγια) συν μουσικούς»^[4]· τα κείμενα μοιράστηκαν στις 18 Μαρτίου^[4], και το πρόγραμμα προβών έφερε την αντίδραση της Λίας Μαμάκου: «Βρε αντίχριστε σκηνοθέτη, 18/04 είναι Μ. Παρασκευή!!!»^[4]. Η Ελένη Μαραγκοπούλου μπήκε στη διανομή τον Μάιο, όταν κλείδωσαν και οι ημερομηνίες^[4]. Οι «Γαμπροί… απ’ το παράθυρο»^[3] παίχτηκαν τελικά στο Πνευματικό Κέντρο λόγω αλλαγής χώρου^[3], σε έξι βραδιές τον Ιούλιο και τον Αύγουστο — «6 παραστάσεις ήταν μια χαρά!», έγραψε η Τίνα Γρηγοράκου^[4]. Μια έβδομη βραδιά, στις 23 Αυγούστου, που αναφέρεται στο Facebook, δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Την ίδια χρονιά ο Δεμοιράκος και ο Κοιλάκος σύστησαν την ΑΜΚΕ 80/ΕΙΚΟΣΙ, για να αναλάβει τις αυξανόμενες ευθύνες παραγωγής και να μπορεί να δέχεται δωρεές^[1]· λειτουργεί ως συμπαραγωγός και υποστηρικτικός φορέας, ενώ η ΕΘΟΑΜ παραμένει άτυπη ομάδα^[1]. Στις 21 Οκτωβρίου 2025 ξεκίνησαν οι πρόβες για την «Αμφιβολία»^[3].

Μέσα σε έναν χρόνο, ο άνθρωπος που ήταν σε κάθε παράσταση έγινε σκηνοθέτης, η ομάδα έμαθε να δουλεύει με τέσσερις ρόλους και με δεκαπέντε, και απέκτησε έναν φορέα για να σηκώνει το βάρος της παραγωγής. Όλα όσα θα χρειαζόταν για την επόμενη χρονιά ήταν πια στη θέση τους.

Υπάρχει ένα έργο που η ομάδα κυνηγούσε από τα χρόνια της πανδημίας. Δύο φορές της ξέφυγε. Την τρίτη φορά δεν την πήγε απλώς στη σκηνή· την πήγε στο βάθρο.

Η απόπειρα του 2026 για την «Αμφιβολία» του J. P. Shanley ήταν η οριστική. Τον Φεβρουάριο του 2026 αποφασίστηκαν όριο ηλικίας 12+ και έναρξη στις 9 το βράδυ^[4]· στις 18 Μαρτίου ο σκηνοθέτης διαπίστωσε έντρομος: «ΜΟΝΟ 4 ολόκληρες πρόβες θα κάνουμε πριν παίξετε;;;;»^[4]. Ο Θοδωρής Κοιλάκος κατασκεύασε το παγκάκι^[4], ακολούθησαν σκηνικά με γραφείο, πόρτα και προβολές^[4] και μια πρόβα που τελείωσε μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα^[4].

Η πρεμιέρα της 1ης Απριλίου ήρθε μετά από χαλαζόπτωση «με χαλάζι μεγαλύτερο από στραγάλι»^[4]· τα μέλη που δεν έπαιζαν ανέλαβαν την υποδοχή^[4]. Η παράσταση παίχτηκε στο Γύθειο ως τις 4 Απριλίου^[3], όταν οι κρατήσεις για την τελευταία βραδιά έφτασαν τα 114 άτομα^[4]. Στις 13 Μαΐου έγινε γνωστό ότι ήταν ανάμεσα στις 11 από περίπου 40 παραστάσεις που επιλέχθηκαν για το 10ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου του Δήμου Μονεμβασίας^[4] — η πρώτη συμμετοχή της ομάδας σε διαγωνιστικό φεστιβάλ και η «καλλιτεχνική κορύφωση» της ΕΘΟΑΜ^[1].

Ο χώρος του φεστιβάλ, το υπαίθριο αμφιθέατρο των Μολάων, ήταν πρόκληση: τα φώτα δεν εστίαζαν («όλος ο χώρος φωτίζεται») και η ατμόσφαιρα του Πνευματικού δεν μπορούσε να ξαναστηθεί^[4]. Η Έλλη Φατέκα ευχόταν «θα τους τα πάρουμε όλα 🏆»· ο Κοιλάκος, πιο προσγειωμένος: «δεν θα τα πάρουμε όλα, απλά και μόνο για να μη νομίζουν ότι ήταν μιλημένο»^[4]. Η παράσταση δόθηκε στις 14 Ιουλίου^[3] και κέρδισε τρία βραβεία και έναν έπαινο^[3]:

• Α΄ Βραβείο Καλύτερης Παράστασης
• Βραβείο Σκηνοθεσίας — Δημήτρης Δεμοιράκος
• Βραβείο Α΄ Ανδρικού Ρόλου, εξ ημισείας — Θοδωρής Κοιλάκος (ΠΑΤΗΡ ΦΛΥΝ), μαζί με τον Ιάκωβο Συρίγο της ομάδας «Εξόρυξη» του Λαυρίου
• Έπαινος Σχεδιασμού Φωτισμού — Δημήτρης Δεμοιράκος

Υποψηφιότητες είχαν η Λία Μαμάκου (Α΄ Γυναικείου Ρόλου), η Λίνα Γεωργακάκου (Β΄ Γυναικείου Ρόλου), η Έλλη Φατέκα (Κοστούμια) και ο Θοδωρής Κοιλάκος (Σκηνικά)^[3]. Τη βραδιά της απονομής ο Κοιλάκος μετέδιδε από το chat της ομάδας: «Σάρωσε η ΕΘΟΑΜ για πρώτη φορά»· ο Γιάννης Κουλουριανάκος πείραξε ότι ο σκηνοθέτης «ούτε ένα λόγο δεν είχε ετοιμάσει κι τα πήρε όλα», και η Βούλα Αϊβαλιώτου πρότεινε «το σύμβολο της ΕΘΟΑΜ να γίνει το καπελάκι του Δεμοιράκου»^[4]. Στις 02:40 ο Δεμοιράκος έγραψε: «Απρόσμενη βραδιά… ήταν από τις πιο δυνατές χρονιές του θεσμού»^[4]. Η τελετή λήξης μεταδόθηκε ζωντανά στο YouTube^[3].

Το έργο που δύο φορές κόντεψε να μη γίνει έγινε η μεγαλύτερη στιγμή της ομάδας. Αν η «Αμφιβολία» διδάσκει κάτι, είναι ότι η επιμονή δεν είναι πείσμα· είναι πίστη ότι κάποια πράγματα αξίζει να περιμένουν τη σωστή τους ώρα.

Δέκα χρόνια μετά, η ομάδα δεν μοιάζει με κάποια που έφτασε κάπου. Μοιάζει με κάποια που μόλις κατάλαβε πόσο δρόμο έχει ακόμη.

Τα κείμενα για την ενδέκατη παραγωγή, το «ΤΟΚ ΤΟΚ», μοιράστηκαν ήδη στην κοπή της πίτας τον Ιανουάριο του 2026^[4], και τον Μάιο η ομάδα πήγε στους Μολάους να δει το «Toc Toc» μιας άλλης ομάδας — «έχουμε κάνει πιο δυνατό κάστινγκ», σχολίασε ένα μέλος^[4]. Οι ημερομηνίες άλλαξαν αρκετές φορές πριν κλειδώσουν στις 4 Ιουλίου^[4]. Όταν ο σκηνοθέτης ανέβασε φωτογραφίες των χαρακτήρων, η ομάδα τις μετέτρεψε σε «μυστήριο φόνου» («You have to use the CLUES!»)^[4], και το μήνυμά του «Αύριο παίζουμε Απιδιά! Άρα πρόβα απόψε στις 8:30 την πρώτη πράξη» προκάλεσε πανικό — «σε ξυπνάει καλύτερα από καφέ», παραδέχτηκε^[4].

Η πρεμιέρα, στις 12 Αυγούστου, έγινε σε γεμάτη αίθουσα^[3]· η ομάδα κρατούσε 70 θέσεις ανά βράδυ και η βραδιά της Τετάρτης είχε γεμίσει ήδη από τις 7 Αυγούστου^[4], ενώ το προηγούμενο βράδυ έστηνε ακόμα σκηνικό μετά τα μεσάνυχτα^[4]. Για τις παραστάσεις του Σεπτεμβρίου η Τίνα Γρηγοράκου μπήκε στη διανομή ως η ΒΟΗΘΟΣ^[4], όμως στις 7 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε η ακύρωσή τους^[4]. «Πέρασα καλά έστω και για λίγο! … εις το επανιδείν», έγραψε η Τίνα, και στον συμβολικό αποχαιρετισμό η ομάδα ψήφιζε ήδη για το επόμενο έργο — «ξεκάθαρα μιούζικαλ»^[4].

Τον Οκτώβριο του 2026 ανακοινώθηκε κινηματογραφική ανασκόπηση «για τα 10 χρόνια της ομάδας», με προβολές των παραστάσεων στο Πνευματικό Κέντρο^[4]. Δέκα χρόνια μετά την ίδρυση, το φθινόπωρο του 2016^[1], η ΕΘΟΑΜ έχει σταθερή στέγη, φορέα για την παραγωγή (την 80/ΕΙΚΟΣΙ) και τα πρώτα της βραβεία^[3][1].

Είμαστε όλοι μια παρέα.

— Θοδωρής Κοιλάκος, ηχητική μαρτυρία^[2]

Από μια παρέα χωρίς σκηνή ως το βάθρο της Μονεμβασίας, η ιστορία της ΕΘΟΑΜ δεν είναι ιστορία ταλέντων αλλά ανθρώπων: εκείνων που έστηναν σκηνικά τα ξημερώματα, που κράτησαν μια τσίχλα έτοιμη στα παρασκήνια, που μοίρασαν αφίσες σαν κυνήγι θησαυρού. Η επόμενη σελίδα δεν έχει γραφτεί ακόμη. Η ομάδα, πάντως, έχει ήδη ψηφίσει: μιούζικαλ.

Η ζωή ανάμεσα στις παραστάσεις

Η ομάδα ζει και ανάμεσα στις παραστάσεις. Στις 11/11/2024 μια νέα ταξιδιωτική εκπομπή του Skai βιντεοσκόπησε την ΕΘΟΑΜ («ΕΘΟΑΜ και YOLO», Λία)^[1], και ο Θοδωρής παραπονέθηκε: «Τόσο καιρό περιμένω να αναδείξω το ταλέντο μου και μόλις έρχεται η ευκαιρία… κάνω τον σκηνοθέτη»^[2]. Στις 2/2/2025 η Κινηματογραφική Λέσχη αφιέρωσε ταινία στην ομάδα^[3]· στις 6/2 έγινε συνάντηση για «τα επόμενα βήματα» και στις 14/2 ο Δημήτρης με την Έλλη Φατέκα τακτοποίησαν το βεστιάριο.

Την άνοιξη του 2025 μια μικρή αγγλική ταινία γυρίστηκε στο Γύθειο και η Τίνα Γρηγοράκου στρατολόγησε μέλη ως κομπάρσους, «με το εξαιρετικό ποσό των 25€»^[4]. Ο Θοδωρής: «25 ευρώ δίνουν???? … Μήτσο σου δίνω πενήντα»^[5]. Τον Αύγουστο–Σεπτέμβριο του 2025 οργανώθηκαν βραδιές ταινιών στο Πνευματικό (θρίλερ)^[6].

Στις 3/5/2026 η ομάδα πήγε να δει το «Toc Toc» μιας άλλης ομάδας στους Μολάους — πριν ανεβάσει τη δική της εκδοχή. «Έχουμε κάνει πιο δυνατό κάστινγκ», έγραψε η Λίνα^[7], ενώ ο Δημήτρης παρατήρησε ότι «τα καθίσματα είναι ίδιο χρώμα με τα δικά μας»^[8]. Τον Οκτώβριο του 2026, πριν το κάστινγκ για το 2027, ανακοινώθηκε κινηματογραφική ανασκόπηση «για τα 10 χρόνια της ομάδας», δύο έργα την εβδομάδα στις 19:30 στο Πνευματικό, ξεκινώντας με «Σκρουτζ» και «Θεό της σφαγής»^[9]· η προβολή του «Σκρουτζ» (με έξτρα υλικό) μεταφέρθηκε στην Πέμπτη 15/10^[10].

1. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
2. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
3. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
4. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
5. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
6. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
7. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
8. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
9. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία
10. Αρχείο ΕΘΟΑΜ — Προσωπική επικοινωνία